2.3.A

Gegeben

../../../_images/2.3.A.png

Undeformierte Lage (blau) und deformierte Lage (rot).

Symbole:

\[F, h, t, E, \nu\]
  • Eine elastische Scheibe mit Materialwerten \((E, \nu)\) und Dicke \(t\) ist zwischen zwei starren Wänden platziert.

  • Ohne Belastung ist die Scheibe spannungsfrei und passt genau zwischen die beiden Wände.

  • Von dieser Lage ausgehend, wird die Scheibe an ihren Seitenflächen \(A = h t\) belastet durch die Kraft \(F\).

  • Es gibt keine Reibung und keine Beschleunigungen.

  • Die Kräfte verteilen sich gleichmäßig auf die Seitenflächen.

  • Jedes Teilchen erleidet denselben Spannungs- und Verzerrungszustand (homogene Beanspruchung).

  • Es gibt keine Spannung in z-Richtung (ebener Spannungszustand).

a) Gegebene Komponenten

Notieren oder berechnen Sie:

\[\begin{split}\sigma_{xx}&= \dots \\ \sigma_{zz}&= \dots \\ \varepsilon_{yy}&= \dots\end{split}\]

Lösung

Laut Aufgabenstellung:

\[\begin{split}\sigma_{xx} &= - \tfrac F A \\ &= -\tfrac{F}{ht}\\ &=- 1000 \, \mathrm{MPa}\\ \sigma_{zz} &= 0 \\ \varepsilon_{yy} &= 0\end{split}\]

b) Gesuchte Komponenten

Verwenden Sie das Hookesche Gesetz in 3D und die folgenden gegebenen Größen:

\[\begin{split}F &= 10 \, \mathrm{kN} \\ (h, t) &= (10 \, \mathrm{mm}, 1\, \mathrm{mm}) \\ \\ E &= 200 \, \mathrm{GPa} \\ \nu &= 0{,}25\end{split}\]

Berechnen Sie:

  • die Verzerrungstensor-Komponenten \(\varepsilon_{xx}\) und \(\varepsilon_{zz}\). Runden Sie auf Rundestellenwert \(0{,}00001\). Und zeigen Sie, dass:

    \[\begin{split}\varepsilon_{xx}&\stackrel{\scriptscriptstyle{0{,}00001}}{\approx} -0{,}00469 \\ \varepsilon_{zz}&\stackrel{\scriptscriptstyle{0{,}00001}}{\approx} 0{,}00156\end{split}\]
  • die Spannungstensor-Komponente \(\sigma_{yy}\) in \(\mathrm{MPa}\) (Megapascal). Zeigen Sie, dass:

    \[\begin{split}\sigma_{yy} = -250 \, \mathrm{MPa}\\\end{split}\]

Lösung

Unbekannt: \(\varepsilon_{xx}, \varepsilon_{zz}, \sigma_{yy}\). Hookesches Gesetz ohne Wärmedehnung (Verzerrung aufgrund Temperaturzuwachs):

\[\begin{split}\varepsilon_{xx} &= \tfrac{1}{E} \left\{ \sigma_{xx}- \nu \left( \sigma_{yy} + \sigma_{zz}\right) \right\} \\ \varepsilon_{yy} &= \tfrac{1}{E} \left\{ \sigma_{yy}- \nu \left( \sigma_{xx} + \sigma_{zz}\right) \right\} \\ \varepsilon_{zz} &= \tfrac{1}{E} \left\{ \sigma_{zz}- \nu \left( \sigma_{xx} + \sigma_{yy}\right) \right\}\end{split}\]

Details

\[\begin{split}\begin{bmatrix} \varepsilon_{xx} \\ \varepsilon_{yy} \\ \varepsilon_{zz} \\ 2\varepsilon_{yz} \\ 2\varepsilon_{xz} \\ 2\varepsilon_{xy} \\ \end{bmatrix} &= \begin{bmatrix} \tfrac{1}{E} & - \tfrac{\nu}{E} & - \tfrac{\nu}{E} & 0 & 0 & 0\\ & \tfrac{1}{E} & - \tfrac{\nu}{E} & 0 & 0 & 0\\ & & \tfrac{1}{E} & 0 & 0 & 0\\ & & & \tfrac{2 \left(\nu + 1\right)}{E} & 0 & 0\\ & & & & \tfrac{2 \left(\nu + 1\right)}{E} & 0\\ \mathsf{sym} & & & & & \tfrac{2 \left(\nu + 1\right)}{E} \end{bmatrix} \begin{bmatrix} \sigma_{xx} \\ \sigma_{yy} \\ \sigma_{zz} \\ \tau_{yz} \\ \tau_{xz} \\ \tau_{xy} \\ \end{bmatrix}\end{split}\]

Die ersten drei Zeilen dieses Gleichungssystems lauten:

\[\begin{split}\begin{bmatrix} \varepsilon_{xx} \\ \varepsilon_{yy} \\ \varepsilon_{zz} \\ \end{bmatrix} &= \begin{bmatrix} \tfrac{1}{E} & - \tfrac{\nu}{E} & - \tfrac{\nu}{E}\\ & \tfrac{1}{E} & - \tfrac{\nu}{E} \\ & & \tfrac{1}{E}\\ \end{bmatrix} \begin{bmatrix} \sigma_{xx} \\ \sigma_{yy} \\ \sigma_{zz} \\ \end{bmatrix}\end{split}\]

Einsetzen der Ergebnisse von oben führt auf drei Gleichungen zur Berechnung der drei Unbekannten \(\sigma_{yy}, \varepsilon_{xx}, \varepsilon_{zz}\). Lösung:

\[\begin{split}\varepsilon_{xx} &= \tfrac{F \left(\nu^{2} - 1\right)}{E h t} \\ \varepsilon_{zz} &= \tfrac{F \nu \left(\nu + 1\right)}{E h t} \\ \sigma_{yy} &= - \tfrac{F \nu}{h t}\end{split}\]

Einsetzen der gegebenen Größen liefert:

\[\begin{split}\varepsilon_{xx}&\stackrel{\scriptscriptstyle{0{,}00001}}{\approx} -0{,}00469 \\ \varepsilon_{zz}&\stackrel{\scriptscriptstyle{0{,}00001}}{\approx} 0{,}00156 \\ \sigma_{yy} &= -250 \, \mathrm{MPa}\end{split}\]

c) Vergleichsspannung

Sei die Mises-Vergleichsspannung:

\[\sigma_{V} = \tfrac{1}{\sqrt2} \sqrt{(\sigma_{xx} - \sigma_{yy})^2 + (\sigma_{yy} - \sigma_{zz})^2 + (\sigma_{zz} - \sigma_{xx})^2 + 6(\tau_{xy}^2 + \tau_{yz}^2 + \tau_{xz}^2)}\]

Berechnen Sie \(\sigma_{V}\) in \(\mathrm{MPa}\) (Megapascal). Runden Sie auf Rundestellenwert \(1\), und zeigen Sie, dass:

\[\sigma_V \stackrel{\scriptscriptstyle{1{,}0}}{\approx} 901 \,\mathrm{MPa}\]

Lösung

Die einzigen Von null verschiedenen Spannungstensor-Komponenten sind:

\[\begin{split}\sigma_{xx} &= -1000 \, \mathrm{MPa} \\ \sigma_{yy} &= -250 \, \mathrm{MPa}\end{split}\]

Einsetzen liefert:

\[\begin{split}\sigma_V &= \tfrac{1}{\sqrt2} \sqrt{(\sigma_{xx} - \sigma_{yy})^2 + (\sigma_{yy} - \sigma_{zz})^2 + (\sigma_{zz} - \sigma_{xx})^2 + 6(\tau_{xy}^2 + \tau_{yz}^2 + \tau_{xz}^2)} \\ &= \tfrac{1}{\sqrt2} \sqrt{(\sigma_{xx} - \sigma_{yy})^2 + \sigma_{yy}^2 + \sigma_{xx}^2} \\ &\stackrel{\scriptscriptstyle{1{,}0}}{\approx} 901 \,\mathrm{MPa}\end{split}\]

SymPy

Source Code eines Programms dazu:

from sympy.physics.units import kg, m, s
from sympy import pi, S, pprint, symbols, cos, sin, Matrix, Eq, solve, sqrt, exp, simplify
from sympy import shape, eye, sympify

# Units:
N         =  kg*m/s**2
k, M, G   =  10**3, 10**6, 10**9
kN        =  k*N
Pa        =  N/m**2
MPa, GPa  =  M*Pa, G*Pa
deg       =  pi/180
half      =  S(1)/2
cm        =  m/100
mm        =  m/1000

# Rounding:
def iso_round(x, pv):
    try:
        x = float(x)
        tmp = round(x, pv)
    except TypeError:
        x = x.evalf()
        from functools import partial
        func = partial(round, ndigits = pv)
        tmp = x.applyfunc(func)
    return tmp


# ---

F = symbols("F")
h, t = symbols("h, t")
E, nu = symbols("E, nu")

# Derived symbols:
A = h*t

# Mises:
def get_3d(T):
    T = T.row_insert(2,Matrix([[0,0]]))
    T = T.col_insert(2,Matrix([[0],[0],[0]]))
    return T

def get_Mises(T):
    """
    https://en.wikipedia.org/wiki/Von_Mises_yield_criterion
    """
    if shape(T)==(2,2):
        T = get_3d(T)
    assert shape(T) == (3,3)
    tr = T.trace()
    id = eye(3)
    Tdev = T - tr/3*id
    tmp = Tdev.norm()
    tmp *= sqrt(sympify(3)/2)
    return tmp

# Symbols:
exx, eyy, ezz = symbols("εxx, εyy, εzz")
sxx, syy, szz = symbols("σxx, σyy, σzz")

# Unknowns:
unks = [syy, exx, ezz]

# General equations / Hooke's Law:
eq1 = Eq( exx, ( sxx - nu * (syy + szz) ) / E )
eq2 = Eq( eyy, ( syy - nu * (sxx + szz) ) / E )
eq3 = Eq( ezz, ( szz - nu * (sxx + syy) ) / E )

# Using given quantities:
sxx_F = - F/A
sub_list=[
    (sxx, sxx_F),
    (szz, 0),
    (eyy, 0),
    ]

eq1 = eq1.subs(sub_list)
eq2 = eq2.subs(sub_list)
eq3 = eq3.subs(sub_list)

eqns = [eq1, eq2, eq3]

sol = solve(eqns, unks)

pprint(sol)

sub_list = [
    (  F,    10    *kN  ),
    (  h,    10    *mm  ),
    (  t,     1    *mm  ),
    (  E,   200    *GPa ),
    ( nu,  S(25)/100    ),
]

syy = sol[syy].subs(sub_list)
exx = sol[exx].subs(sub_list)
ezz = sol[ezz].subs(sub_list)


pprint("\nεxx:")
tmp = exx
pprint(tmp)
# exit()
tmp = iso_round(tmp, 5)
pprint(tmp)

pprint("\nεzz:")
tmp = ezz
pprint(tmp)
tmp = iso_round(tmp, 5)
pprint(tmp)

pprint("\nσyy / MPa:")
tmp = syy / MPa
pprint(tmp)

pprint("\nStress Tensor / MPa:")
(Txx,Txy,Txz,Tyy,Tyz,Tzz) = (0,0,0,0,0,0)
Txx = sxx_F/MPa
Tyy = syy/MPa
T = Matrix([
    [Txx, Txy, Txz],
    [Txy ,Tyy, Tyz],
    [Txz ,Tyz, Tzz],
    ])

T = T.subs(sub_list)
pprint(T)

pprint("\nMises Equivalent Stress / MPa:")
tmp = get_Mises(T)
tmp = iso_round(tmp, 0)
pprint(tmp)

Programm ausführen? Dazu:

  1. Copy: Source Code in die Zwischenablage kopieren.

  2. Paste: Source Code ins Eingabefeld hinter [ ]: einfügen.

  3. Play: Knopf ▶ drücken.